การวิเคราะห์เปอร์เซนต์โซเดียมที่แลกเปลี่ยนได้

Exchangeable Sodium Percentage (ESP)

สมบูรณ์ มั่นความดี

กลุ่มงานดินด้านวิทยาศาสตร์ สำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน


Exchangeable Sodium Percentage(ESP) คือปริมาณของโซเดียมที่ adsorb อยู่บน exchange site ของอนุภาคดินที่มีประจุลบ เทียบกับความจุในการแลกเปลี่ยนแคตไอออนทั้งหมดของดินนั้น (cation exchange capacity, CEC) ค่า CEC ได้จากวิเคราะห์ตาม วิธีวิเคราะห์ความจุในการแลกเปลี่ยนแคตไอออน ซึ่งอยู่บน web site นี้

ESP = [(exchangeable sodium,meq/100g.soil)x100]/ CEC

Exchangeable sodium(meq/100g.soil) = Extractable sodium - Soluble sodium

โดยทั่วๆไปถ้าดินมีค่า ESP มากกว่า 15% แสดงว่าดินนั้นจะเป็นด่างเพราะมีโซเดียมมาก pH อาจจะมากกว่า 8.5 ได้ถ้าดินนั้นมีเกลือละลายในดินไม่มากนัก ดินที่มีค่า ESP สูง จะทำให้ดินกระจายตัว การระบายน้ำช้า ค่า permeability ของดินต่ำ

การวิเคราะห์เปอร์เซนต์โซเดียมที่แลกเปลี่ยนได้ (ESP)

อุปกรณ

  1. เครื่องเซนตริฟิวจ์
  2. หลอดเซนตริฟิวจ์ขนาด 50 มล.
  3. เครื่องเขย่า
  4. เครื่อง Flame photometer
  5. Volumetric flask ขนาด 100 มล.

    สารเคมี

วิธีการ

ชั่งดินที่ผึ่งให้แห้งในร่มบดร่อนผ่านตะแกรงขนาด 2 มม.(ตามวิธีการเตรียมตัวอย่างดินขั้นต้น) จำนวน 4 กรัม สำหรับดินเนื้อละเอียด และชั่ง 6 กรัมสำหรับดินเนื้อหยาบ จะต้องหาความชื้นในดินเพื่อคำนวณหาน้ำหนักดินแห้งสนิท( oven dry soil) ใส่ลงในหลอดเซนตริฟิวจ์ ขนาด 50 มล. เติมแอมโมเนียมอะซิเตรต เข้มข้น 1 โมลาร์ จำนวน 33 มล. ปิดจุก เขย่าด้วยเครื่องเขย่าเป็นเวลา 5 นาที แล้วนำไปเหวี่ยงด้วยเครื่องเซนตริฟิวจ์ จนกระทั่ง supernatant ใส เทน้ำใสในหลอดเซนตริฟิวจ์ผ่านกระดาษกรองลงใน volumetric flask ขนาด 100 มล.นำดินในหลอดเซนตริฟิวจ์เติมแอมโมเนียมอะซิเตรต เข้มข้น 1 โมลาร์ 33 มล. เขย่าแล้วทำเช่นเดิมอีก 2 ครั้ง แล้วปรับปริมาตรให้ได้ 100 มล. นำสารละลายใน volumetric flask ขนาด 100 มล. ไปหาความเข้มข้นของโซเดียมโดยใช้เตรื่อง Flame photometer และจะต้องนำ saturation extract มาวิเคราะห์หาปริมาณ โซเดียมที่ละลายน้ำได้ โดยใช้เครื่อง Flame photometer รายละเอียดการวิเคราะห์ปริมาณโซเดียมใน saturation extract แสดงอยู่ในารวิเคราะห์หาค่า soluble sodium, calcium, magnesium และ potassium

การคำนวณ

Extractable sodium (meq/100g.soil) = [ความเข้มข้นของโซเดียมที่สกัดได้(meq/l)x10]/น้ำหนักดินแห้ง

Soluble sodium (meq/100g.soil) = [ความเข้มข้นของโซเดียมใน saturation extract(meq/l)xSP]/1000

Exchangeable sodium (meq/100g.soil) = Extractable sodium - Soluble sodium

ESP=100x(Exchangeable sodium)/ CEC

SP= water saturation percentage (ดูรายละเอียดการหาค่า SP ได้ในหน้าวิธีการวิเคราะห์ตัวอย่างดิน)

CEC = cation exchange capacity

เอกสารอ้างอิง